Các ngân hàng thương mại luôn tỏ ra nhanh nhạy khi nhìn thấy “mảnh đất màu mỡ” từ trái phiếu. Trong thời gian qua, một số ngân hàng đã tung tiền nhập trái phiếu, coi đây là địa chỉ tin cậy để tối ưu hoá số vốn huy động đang khá dồi dào.
Mới đây, một ngân hàng thương mại cổ phần đã nâng tổng giá trị trái phiếu mà họ nắm giữ lên tới 1.000 tỷ đồng, thông qua việc mua vào loại hàng hóa này từ sàn Hà Nội. Lãnh đạo ngân hàng trên cho biết, mặt bằng lãi suất chung sẽ còn giảm trong khi lợi tức trái phiếu đang giao dịch (gồm lãi suất thực và giá chiết khấu) lên tới trên 16%/năm. Do đó, đầu tư trái phiếu chính là một kênh đầu tư khá an toàn và hiệu quả trong bối cảnh hiện nay.
Theo lý giải của một số chuyên gia ngành ngân hàng, mặt bằng lãi suất cho vay của các ngân hàng hiện đã giảm xuống chỉ còn khoảng hơn 17% và sẽ còn tiếp tục giảm. Trong khi đầu tư cho vay hàm chứa nhiều rủi ro, thì đầu tư trái phiếu chính phủ lại hầu như không có rủi ro.
Giống như thị trường cổ phiếu, thị trường trái phiếu cũng đã có những bước thăng trầm, nhưng với một kịch bản khác. Trong thời điểm cổ phiếu bùng nổ vào tháng 6/2008, thì trái phiếu lại bị các nhà đầu tư nước ngoài bán tháo. Số liệu thống kê của Công ty Chứng khoán Euro Capital cho thấy, trong 6 tháng đầu năm nay, nhà đầu tư nước ngoài bán ròng 570 triệu USD tiền trái phiếu. Thống kê từ Trung tâm Giao dịch Hà Nội cũng cho thấy, mức bán ròng trung bình từ giữa tháng 6/2008 đến cuối tháng 7/2008 là 245,46 tỷ đồng/phiên.
Giá trái phiếu liên tục giảm sâu do lợi suất yêu cầu của nhà đầu tư tăng trước biến động mạnh của lạm phát, lãi suất, tỷ giá và những khó khăn trên thị trường tài chính tiền tệ. Do đó, tỷ lệ chiết khấu trái phiếu có khi lên đến 28%. Tuy nhiên, cũng trong thời điểm này, vẫn có những tổ chức tài chính âm thầm tung tiền “hốt” hết số trái phiếu bị đẩy hàng này, khiến giá trị giao dịch của trái phiếu có nhiều phiên tăng kỷ lục tới hàng nghìn tỷ đồng.
Theo ông Nguyễn Đoan Hùng, Phó chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, trên thị trường trái phiếu thứ cấp, nhà đầu tư thường là các ngân hàng thương mại và việc nhiều tổ chức tài chính bán tháo trái phiếu với giá thấp đã tạo điều kiện cho các ngân hàng mua lại với giá hời. Khi những ngân hàng mua lại trái phiếu với giá thấp hơn nhiều so với mệnh giá, thì họ đã được hưởng lãi cao, nhưng vẫn phòng ngừa được rủi ro, vì đây là một công cụ an toàn.
Theo ông Nguyễn Sơn, Trưởng Ban Phát triển thị trường (Ủy ban Chứng khoán Nhà nước), trái phiếu chính phủ đang được xem là một loại chứng khoán hấp dẫn đối với nhà đầu tư. Ông Sơn cho biết, Chính phủ sẽ có lộ trình cụ thể về phát hành trái phiếu Chính phủ thường xuyên để phục vụ đầu tư. Khi nhu cầu phát hành trái phiếu Chính phủ tăng lên, thị trường trái phiếu thứ cấp được hoàn chỉnh sẽ giúp tính thanh khoản tốt hơn.