Vụ “Quán Nam” ở thành phố Vũng Tàu

Nói đến các vụ việc điển hình về việc quan chức địa phương tranh thủ việc làm dự án mà chia chác đất công, lâu nay người ta hay nói đến vụ “Quán Nam ” ở Hải Phòng. Trong vụ này, 9 bị cao là quan chức, cán bộ từ cấp tỉnh đến xã ở Hải Phòng vì lợi dụng việc giao đất cho dân làm nhà đã cấp đất cho người nhà, bà con họ hàng của mình. Toà phúc thẩm đã tuyên một số bị cáo phải chịu án tù, nặng nhất là 6 năm. Một số người khác chỉ phải chịu án treo.
Mới đây, một vụ việc cũng không kém phần nghiêm trọng và có phần khá giống với tính chất của vụ việc trên được phát hiện ở thành phố Vũng Tàu, tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu. Mặc dù xác định những sai phạm gây thất thoát đáng kể cho ngân sách nhà nước (ít nhất là 17 tỷ đồng) nhưng những người có trách nhiệm trước các sai phạm ấy như giám đốc Sở Xây dựng, giám đốc sở Tài nguyên và Môi trường, chi cục chi cục Thuế thành phố Vũng Tàu, cục trưởng cục Thuế tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu, giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư…chỉ bị đề nghị kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm.
Đó là vụ việc xảy ra trong việc thực hiện dự án trung tâm thương mại Vũng Tàu (xây dựng năm 1996 và đã hoàn thành năm 2004) do công ty Phát triển nhà tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu làm chủ đầu tư có với diện tích 115.527 m2 với tổng mức đầu tư trên 28,2 tỷ đồng. Dự án đặt tại phường 7, thành phố Vũng Tàu. Ở dự án này, nhà nước gia đất cho chủ đầu tư thực hiện dự án đầu tư, xây dựng hạ tần kinh doanh rồi chuyển giao hoặc ký hợp đồng sử dụng đất cho các chủ đầu tư để xây dựng các công trình theo quy hoạch và dự án được duyệt.
Tại dự án án này, thanh tra Chính phủ đã phát hiện hàng loạt việc làm trái pháp luật về đất đai, chính sách thuế đến ngạc nhiên của các cơ quan hữu trách của tỉnh này. Ví dụ, công ty Phát triển nhà của tỉnh khai báo 10.817,5 m2 đất phải nộp tiền thuê đất nhưng không hiểu sao chi cục Thuế thành phố Vũng Tàu lại chỉ xác định tiền sử dụng đất đối với 6.210 m2 đất trong đó với số tiền sử dụng đất là 21,7 tỷ đồng mà không nói gì đến phần đất 4.607,5m2 còn lại. Ấy thế nhưng, tháng 12.2005, giám đốc Sở Tài nguyên và môi trường của tỉnh vẫn cứ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho cả tổng diện tích 10.817,5 m2 ấy cho công ty Cổ phần phát triển nhà. Nếu chiểu theo quy định (điều 91) trong nghị định 181/2005/NĐ-CP của Chính phủ hướng dẫn luật đất đai, thì để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho diện tích còn thiếu thì chủ đầu tư phải nộp thêm trên 16,1 tỷ đồng. Thanh tra Chính phủ đã phải đánh giá đây là việc làm tuỳ tiện, thiếu trách nhiệm của chi cục Thuế thành phố Vũng Tàu và trách nhiệm về việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho cả diện tích đất chưa xác định tiền sử dụng đất là thuộc về ông Đặng Như Hiển, giám đốc sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bà Rịa-VũngTàu. “Nếu sự việc không bị phát hiện, ngân sách sẽ thất thu 16,126 tỷ đồng”, thanh tra Chính phủ kết luận.
Người ta cũng tính ra, trong dự án này, công ty Cổ phần Phát triển nhà phải nộp số tiền sử dụng đấtvà tiền thuế trước bạ trên 21,95 tỷ đồng. Nhưng UBND tỉnh không hiểu căn cứ vào đâu cho công ty này chậm nộp thuế. Nếu thực hiện theo đúng quy định của luật pháp, số tiền phạt chậm nộp thuế sẽ lên tới trên 10,4 tỷ đồng. Trách nhiệm của giám dóc Sở Kế hoạch và đầu tư, cục trưởng cục Thuế tỉnh Bà Rịa-Vũng tàu trước vụ việc này là khá rõ ràng.
Nhưng sai phạm có phần giống nhất với vụ “Quán Nam ” của Hải Phòng chính là ở việc bán các căn nhà tại lô H3 của dự án trên. Người ta đã làm rõ, trong khoảng thời gian từ tháng 5.2003 đến tháng 7.2003, có 21 khách hàng đăng ký mua nhà khu này thì trong đó có 15 trường hợp là cán bộ lãnh đạo, người nhà cán bộ lãnh đạo của tỉnh hoặc thành viên hội đồng quản trị, thành viên sáng lập của công ty Cổ phần phát triển nhà. Ví dụ như căn nhà số 14 H3 là của ông Bùi Văn Hải, chủ tịch UBND thành phố Vũng Tàu Mua, hiện đang sử dụng làm nhà ở. Căn nhà số 9H3 thì người ký hợp đồng mua nhà là bà Đặng Thị Như Quỳnh, con ông Đặng Như Hiển, giám đốc sở Tài nguyên và Môi trường. Nhưng người mua thực tế và nhận nhà là bà Trần Thị Bé, vợ của ông Hiển. Ở đây, một điều cần nói rõ là căn nhà số 9H3 đã không được ông Hiển kê khai trong bản kê khai tài sản cho dù hiện nay, nhà này ông Hiển đang sử dụng để ở. Giám đốc sở Xây dựng Trần Ngọc Thanh (nay đã nghỉ hưu) cũng đã tranh thủ mua một căn (nhà số 13 H3) nhưng hiện nay lại đang cho cho thuế. Người ta cũng biết luôn là giá thuê nhà ấy cũng lên tới 25 triệu đồng/tháng.
Nguyên bí thư thị ủy, thị xã Bà Rịa Nguyễn Trọng Minh, khi còn đương chức cũng đã mua được căn nhà số 08 H3, vào tháng 5.2003 với giá chỉ có 1,456 tỷ đồng nhưngđến tháng 10.2007, ông đã bán với giá 7 tỷ đồng.
Phần lớn các căn nhà trong khu này hiện không có người ở, đang treo biển bán và chỉ có 3 nhà hiện đang được sử dụng.
Trong việc thực hiện dự án này, yếu tố lợi dụng chức vụ, cố ý vi phạm quy định nhà nước để trục lợi cho cá nhân đã khá rõ. Không hiểu sao, thanh tra Chính phủ chỉ đề nghị chủ tịch UBND thành phố Bà Rịa-Vũng Tàu chỉ đạo “kiểm điểm, có hình thức xử lý trách nhiệm” với giám đốc các sở, ngành và các tổ chức, cá nhân liên quan. Thậm chí, ngay ở UBND tỉnh, theo như xác định của thanh tra thì đã có một số cán bộ có trách nhiệm tham mưu cho UBND tỉnh trong việc điều chỉnh, thay đổi mục đích sử dụng (từ công viên xây xanh thành nhà liền kề để bán) như lô H3 nêu trên lại chính là những người mua nhà ở lô này, tại các vị trí sinh lợi cao. Phần lớn mua không phải vì có nhu cầu để ở (vì đã có nhà ở rồi) mà chỉ mua để bán lại, cho thuê. Nếu không gọi đây là hành vi tham nhũng, cũng thật khó thuyết phục người nghe chuyện.
Quan chức, cán bộ nhà nước làm việc ngay tại cc cơ quan có chức năng hướng dẫn, triển khai chính sách về thuế, đất đai… nhưng lại tuỳ tiện làm trái để hưởng lợi cá nhân như ở vụ việc nêu trên ở tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu thì việc dẫn tới những thắc mắc, khiếu kiện của người dân là điều không thể tránh khỏi. Cho nên, nếu như các cơ quan bảo vệ luật pháp của tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu lại không khởi tố, điều tra để có những hình phạt thích đáng cho những người có sai phạm, chí ít cũng phải như vụ Quán Nam ở Hải Phòng thì đó là điều khó có thể chấp nhận về lý, về luật pháp vậy.