Triết lý trong phân tích kỹ thuật

[tigeran]

(1) Tập trung vào quản trị rủi ro

Mặc dù phòng ngừa và quản trị rủi ro là một bài học khá cũ trên thị trường nhưng trong những năm gần đây nó bắt đầu được giới đầu tư nâng lên một tầm cao mới. Không chỉ dừng lại ở việc đưa ra những kịch bản A, B, C... và các phương án dự phòng mà còn chuẩn bị sẵn cả tâm lý để đón nhận rủi ro nhằm tránh rơi vào trạng thái thất vọng hoặc mất phương hướng.

Nhà đầu tư, đặc biệt là những nhà đầu tư mới tham gia thị trường, rất ít khi xác định ngưỡng cut loss trước khi mua cổ phiếu. Điều này khiến cho nhiều người bị bất ngờ nếu thị trường không diễn biến giống như dự tính ban đầu. Lâu dần, các nhà đầu tư này sẽ dễ nảy sinh tâm lý bất mãn với thị trường chứng khoán và có thể dẫn đến rời bỏ thị trường.

Những nhà đầu tư dạng này thường bị thua lỗ khá nặng trước những đợt giảm giá mạnh bất ngờ (thrust down). Việc phòng ngừa rủi ro, cụ thể là một chiến lược cắt lỗ hợp lý khi những dự đoán trước khi mua bị đảo lộn là hết sức cần thiết.

(2) Sự sống lại của các giá trị cũ

Sau nhiều năm vật lộn với các chỉ báo, mô hình trading phức tạp... dần dần các trader nhận ra rằng trong đầu tư phức tạp hơn không có nghĩa là tốt hơn. Các giá trị, kiến thức đã cũ đang được giới đầu tư chú ý nghiên cứu lại một cách nghiêm túc. Một trong các yếu tố đó là ngưỡng hỗ trợ/kháng cự.

Sự hình thành của các ngưỡng hỗ trợ/kháng cự có lẽ là điểm đáng chú ý nhất và xuất hiện thường xuyên nhất trên đồ thị giá. Các ngưỡng hỗ trợ/kháng cự có thể bị phá vỡ do sự thay đổi của các yếu tố cơ bản so với kỳ vọng của nhà đầu tư (chẳng hạn như sự thay đổi về lợi nhuận, bộ máy quản lý, môi trường cạnh tranh,..) hoặc do chính nhà đầu tư thay đổi kỳ vọng (nhà đầu tư mua khi thấy giá tăng). Nguyên nhân không quan trọng bằng kết quả: kỳ vọng mới dẫn đến mức giá mới.

Dưới đây là một ví dụ điển hình của mã cổ phiếu VHG về tầm quan trọng của các ngưỡng kháng cự hỗ trợ.

Khi giá chạm vào vùng hỗ trợ 8,000 – 9,000 (đáy cũ tháng 05/2015) vào tháng 08/2015 thì việc mua vào tại vùng này là hợp lý vì vùng này có khối lượng tích lũy khá lớn và có độ tin cậy cao. Tuy nhiên, khi giá xuyên thủng vùng này thì việc cắt lỗ là một quyết định sáng suốt; bởi sau đó giá tiếp tục rơi rất mạnh trong nhiều tháng sau đó.

Một hiện tượng cũng rất đáng chú ý liên quan đến hỗ trợ/kháng cự là hiện tượng ngưỡng kháng cự trở thành ngưỡng hỗ trợ (và ngược lại) là rất phổ biến. Tương tự, ngưỡng hỗ trợ khi bị xuyên thủng sẽ trở thành ngưỡng kháng cự mới và rất khó bị phá vỡ. Khi giá tiếp cận ngưỡng hỗ trợ trước đó (nay đã trở thành ngưỡng kháng cự), nhà đầu tư thường cố gắng hạn chế tổn thất bằng việc bán ra.

Việc không kỷ luật hoặc đánh giá thấp tầm quan trọng của các ngưỡng kháng cự/hỗ trợ sẽ khiến cho nhiều nhà đầu tư, đặc biệt là những nhà đầu tư mới tham gia thị trường, dễ gặp thua lỗ nặng trong ngắn hạn.

(3) Tài chính hành vi - Một hướng nghiên cứu mới đầy triển vọng

Các trụ cột của lý thuyết tài chính kinh điển đều dựa trên nền tảng của Lý thuyết Thị trường hiệu quả (EMH - Efficient Market Hypothesis), cho rằng thị trường luôn luôn đúng. Thực tế cho thấy các lý thuyết và mô hình trên khó giải thích được một cách trọn vẹn các cuộc khủng hoảng của thị trường tài chính.

Dựa trên giả định cơ bản là thị trường không thể luôn luôn đúng, giáo sư Daniel Kahneman (Nobel 2002) và những thế hệ kế cận như Robert J. Shiller (Nobel 2013),... đã xây dựng và phát triển Tài chính hành vi trở thành một đối trọng với các lý thuyết tài chính khác.

Tài chính hành vi đã có nhiều đóng góp cho việc hoàn thiện, gia tăng hiệu quả của tiến trình đầu tư và vẫn đang phát triển hết sức mạnh mẽ.

(4) Đề cao tác động của các dòng vốn quốc tế

Sự bơm vào/rút ra của các dòng vốn quốc tế, hay nói một cách dễ hiểu hơn là động thái của khối ngoại luôn gây ra những ảnh hưởng to lớn đến thị trường chứng khoán nói riêng và nền kinh tế của một quốc gia nói chung.

Dòng tiền khối ngoại luôn có tác động mạnh mẽ đến biến động của TTCK Việt Nam. Đây là điều hoàn toàn không bất ngờ vì khối ngoại thường tập trung giao dịch ở những mã cổ phiếu dẫn dắt thị trường.

Điểm đặc biệt quan trọng là những đợt sụt giảm mạnh trên thị trường thường trùng với những giai đoạn khối ngoại bán ròng mạnh và liên tục. Nhà đầu tư cần hết sức chú ý đặc điểm này để tránh những thiệt hại, thua lỗ lớn khi giao dịch ngược chiều với các dòng vốn quốc tế.

Kết luận

Phân tích kỹ thuật ngày càng đóng một vai trò quan trọng trong quá trình đầu tư. Hy vọng những kinh nghiệm, phân tích ở trên sẽ giúp cho nhà đầu tư cải thiện và nâng cao hiệu quả công việc của mình.