em này chờ 12 mới mua...hehe..thanh khoản kém quá...[h1]Mùa ĐHCĐ này, liệu tình trạng mù mờ về DN có được giảm bớt?[/h1]
Trong
vài năm qua, các NĐT trong một số hoàn cảnh, hoặc không tự ý thức, hoặc
bị lãnh đạo DN cố tình "quên" mất một vai trò của họ: đó là quyền được
biết về những dự định, định hướng tương lai DN.

Đầu
tư vào một "hộp đen" hình như không còn là câu chuyện quá xa lạ với cổ
đông của DQC, TRI... Mùa ĐHCĐ này, liệu tình trạng mù mờ về DN có được
giảm bớt?

Kế hoạch lợi nhuận và những giả định

Có
lẽ cú sốc đầu tiên cho các NĐT trên TTCK năm 2008 chính là sự thay đổi
đến chóng mặt những con số trong kế hoạch kinh doanh được CTCP Bóng đèn
Điện Quang (DQC) đưa ra chỉ sau thời điểm ĐHCĐ bỏ phiếu thông qua 4
tháng. Mức điều chỉnh giảm kế hoạch lợi nhuận tới 77,48% khiến cổ phiếu
DQC rớt giá không phanh.

Và
DQC không phải trường hợp duy nhất khi hàng loạt mã cổ phiếu khác mà DN
có mức điều chỉnh kế hoạch lợi nhuận gây sốc: VTO (thay đổi từ phương
án lợi nhuận 97 tỷ đồng xuống 45 tỷ đồng), SC5 (từ 87,2 tỷ đồng lợi
nhuận trước thuế xuống 40,48 tỷ đồng), STB (giảm từ 2.000 tỷ đồng kế
hoạch lợi nhuận trước thuế xuống 1.500 tỷ đồng), SVC (từ 120 tỷ đồng
xuống 80 tỷ đồng), UIC, PIT, SGC...

Lý
do chủ yếu mà lãnh đạo DN giải thích cho sự điều chỉnh này đều là những
nguyên nhân hết sức khách quan như: lãi suất tăng cao, lạm phát, thị
trường suy giảm...

Bên
cạnh những cú sốc giữa kỳ không lường trước, NĐT trên TTCK năm ngoái
còn chứng kiến một loạt bất ngờ "đau tim" trước những khoảng cách quá
xa vời giữa lợi nhuận kế hoạch và lợi nhuận thực tế.

Mùa
ĐHCĐ năm ngoái, đã có những DN đưa ra kế hoạch hết sức ấn tượng khiến
giá cổ phiếu có nhiều phiên đi ngược với xu hướng giảm của thị trường.
Đến cuối năm, không ít DN trong số này công bố những kết quả kinh doanh
làm "đau lòng" NĐT, khi mục lợi nhuận trong báo cáo tài chính lại thêm
vào đó một dấu trừ (âm).

Cá
biệt là trường hợp của TRI, từ phương án có lãi để chia cổ tức 1.500
đồng/cổ phiếu hồi đầu năm, công ty này đã công bố kết quả kinh doanh
theo kiểu "đánh úp" khi bất ngờ cho cổ đông một con số… âm vốn chủ sở
hữu vào kỳ cuối, dù quý trước đó còn công bố lãi.

Với
trường hợp cổ đông của DQC, dù đã có một lần bị sốc khi Công ty đưa ra
phương án thay đổi kế hoạch kinh doanh giảm tới hơn 77% lợi nhuận sau
thuế, cổ đông của DQC thêm một lần choáng váng khi kết quả kinh doanh
của DN cuối năm chỉ bằng gần 10% kế hoạch lợi nhuận đã điều chỉnh (4,4
tỷ đồng thay vì 50 tỷ đồng)…

Quyền được biết tương lai DN

Mang bức xúc của một cổ đông của TRI và DQC hỏi một chuyên gia có kinh nghiệm trên TTCK, ông này bảo rằng: khó lắm, với tình hình hiện tại, cũng chỉ có thể đặt niềm tin vào lãnh đạo DN thôi…

Nhưng
một câu hỏi đặt ra là: tại sao lại có sự khác biệt quá lớn giữa các kế
hoạch, giữa con số kế hoạch và thực hiện, câu trả lời chỉ có thể là:
hoặc lãnh đạo DN kém hoặc môi trường kinh doanh thay đổi quá đột ngột!
Vậy, các DN ở ta nằm trong trường hợp nào?

Câu
trả lời là, ngoại trừ REE, đã nhận do lỗi chủ quan của lãnh đạo DN, tức
là tự đưa mình vào trường hợp số 1, ở tất cả các DN khác, nguyên nhân
thua lỗ hoàn toàn là do… môi trường bên ngoài.

Bà
Nguyễn Thị Mai Thanh, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc của REE có lẽ
xứng đáng là "Người của năm" trên TTCK khi dũng cảm nhận sai lầm:
"Chúng tôi đã lên kế hoạch cắt lỗ từ quý I/2008, nhưng do không cương
quyết làm ngay vì vẫn hy vọng thị trường sẽ phục hồi trở lại vào quý
III hoặc quý IV… Tôi xin nhận sự yếu kém này trước cổ đông".

Ngay
với trường hợp của TRI, thua lỗ tới 145 tỷ đồng (trong khi vốn điều lệ
75,5 tỷ đồng, làm vốn chủ sở hữu âm 5 tỷ đồng) thì lý giải của Ban lãnh
đạo DN, dù rất chi tiết, cụ thể… nhưng không một dòng nào cho thấy,
kiến thức, nhiệt huyết của Ban lãnh đạo ảnh hưởng như thế nào đến con
số này.

Thực
tế, trong năm 2008, nhiều DN, ngân hàng, người dân cũng không ít lần bị
động do không thể tiên lượng được sự thay đổi liên tục của trạng thái
điều hành chính sách tiền tệ: từ thắt chặt sang nới lỏng.

Tất
nhiên, năm 2008 là một năm đặc biệt với rất nhiều điều khó lường từ
tình hình kinh tế thế giới nên việc ban hành chính sách cũng phải theo
kiểu "thích ứng". Một số ý kiến cho rằng, chính sách tiền tệ của Việt
Nam trong năm 2008 chưa đạt chuẩn 3 yếu tố cần có là: tính minh bạch,
tin cậy và có thể dự đoán. Liệu đấy có phải là lý do khiến kế hoạch
kinh doanh của DN cũng thất thường?

Với
các DN, nên chăng, thay vì đưa ra những con số cứng nhắc, chắc nịch,
hãy cho cổ đông biết những kịch bản có thể xảy ra trong hoạt động của
DN.

Tất
nhiên, những gì chúng ta đang đòi hỏi ở đây dựa trên một yếu tố hết sức
quan trọng, đó là kiến thức và khả năng phân tích, dự báo của lãnh đạo
DN. Nếu ban lãnh đạo đủ khả năng nhận thức rủi ro và đưa ra phương án
phòng vệ, vấn đề sẽ đơn giản hơn nhiều so với trường hợp không thể dự
đoán.

Vậy,
trong trường hợp ban lãnh đạo DN không đủ khả năng để dự đoán thì sẽ
phải giải quyết như thế nào? Hy vọng, những cuộc họp ĐHCĐ tới đây sẽ
giúp NĐT trả lời câu hỏi này!