Trái phiếu chính phủ: Cuộc rượt đuổi lãi suất
[h1]Từ đầu năm 2009 đến nay, các cuộc đấu thầu TPCP bằng VND hầu như không thành công.[/h1]



Từ
đầu tháng 4 đến nay, lãi suất trần huy động trái phiếu chính phủ (TPCP)
tăng thêm đến 1,2 điểm phần trăm (từ 7,6% đến 8,8%), nhưng vẫn không có
cuộc đấu thầu TPCP nào tổ chức thành công do lãi suất đăng ký thấp nhất
cũng tăng theo, lên mức cao (tới 9,7%).

Cuộc rượt đuổi lãi suất

Theo
thống kê, từ đầu năm 2009 đến nay, các cuộc đấu thầu TPCP bằng VND hầu
như không thành công. Thống kê lãi suất trần huy động TPCP kỳ hạn 2 năm
của 3 cuộc đấu thầu gần đây lần lượt là 7,9%, 7,6% và 8,4%.

Trong
khi đó, lãi suất đăng ký thấp nhất lần lượt là 8,8%, 8,8% và 8,7%. Đối
với trái phiếu kỳ hạn 3 năm, mức lãi suất đăng ký thấp nhất lần lượt là
9,0% và 9,7%, trong khi mức lãi suất trần tương ứng là 8,3% và 8,8%.

TPCP
kỳ hạn 5 năm có bước thay đổi nhanh nhất, khi lãi suất đăng ký sau 1
tháng lần lượt tăng từ 8,2% lên 9,2% và lãi suất trần tương ứng từ 7,9%
lên 8,4%.

Như vậy, khoảng cách giữa mức lãi suất thị trường
chấp nhận với mức lãi suất trần được Bộ Tài chính đưa ra đã giảm dần,
từ chênh lệch lớn nhất là 1,2 điểm phần trăm (kỳ hạn 5 năm) đã giảm về
0,7 điểm phần trăm (kỳ hạn 2 năm).

Dù vậy, cuộc đua về lãi
suất dường như chưa có điểm dừng, khi người bỏ thầu và Bộ Tài chính vẫn
chưa gặp nhau. Việc liên tục chào bán không thành công TPCP có thể tiếp
tục tạo áp lực tăng lãi suất huy động, bởi đến thời điểm này, lượng
TPCP chào bán thành công vẫn ở mức khiêm tốn.

Bài toán lãi suất chưa có lời giải

Nguyên
nhân các phiên đấu thầu TPCP không thành công trong thời gian gần đây
chính là việc lãi suất nhà đầu tư chấp nhận để mua trái phiếu cao hơn
nhiều so với mức lãi suất mà Bộ Tài chính chấp nhận. Nhưng ẩn bên trong
chính là những quan điểm quá khác biệt về kỳ vọng lợi nhuận.

Thống
kê giao dịch TPCP trên HASTC trong 5 tháng đầu năm 2009 của CTCK Tân
Việt (TVSI) cho thấy, trong tháng 4 và 5, khối lượng giao dịch giảm
mạnh, cả từ phía bên chào bán lẫn chào mua.

Trong bản tin trái
phiếu tuần (ra ngày 15/5/2009) của TVSI cũng đề cập đến dự báo của ANZ
về khả năng Ngân hàng Nhà nước sẽ cắt giảm lãi suất cơ bản từ 7%/năm
hiện nay về 6,5%/năm.

Và CTCK Sacombank (SBSC) đánh giá rằng,
dự báo này chính là nguyên nhân khiến lượng chào bán TPCP sụt giảm mạnh
(khiến lượng giao dịch bằng 1/3 so với tháng 3).

Tuy nhiên, một
điều dễ nhận thấy trong chiều ngược lại chính là tác động vào bên mua
từ việc tăng lợi suất giao dịch TPCP trên thị trường thứ cấp cũng như
tăng lãi suất huy động vốn của các ngân hàng thương mại (NHTM).

Theo
cơ sở dữ liệu của Bloomberg, lợi suất giao dịch trái phiếu với thời
gian đáo hạn còn lại từ 1 năm trở lại đã bắt đầu giảm trong tháng 4, 5
và kỳ hạn 2 - 3 năm đã giảm trong tháng 5, nhưng so với mức lãi suất
huy động VND kỳ hạn tương ứng tại một số NHTM thì vẫn ở mức thấp hơn
nhiều (có ngân hàng huy động VND với lãi suất 9,7%/năm).

Tựu
trung, cả lãi suất huy động tại NHTM và lợi suất giao dịch TPCP đều ở
mức cao hơn nhiều so với ngưỡng trần lãi suất được Bộ Tài chính đưa ra.


SBSC nhận định: "Lợi suất giao dịch trái phiếu tuần qua tiếp
tục duy trì ở mức khá cao so với tháng trước mà nguyên nhân chủ yếu là
do lãi suất huy động VND tăng, nên nhà đầu tư đánh giá việc mua trái
phiếu với lợi suất thấp hơn 9,5%/năm không thể có lời". Bên cạnh đó,
báo cáo tuần của SBSC cũng ghi nhận việc "hầu hết các tổ chức, kể cả
quỹ đầu tư nước ngoài đều cho rằng lạm phát đang rình rập".

Theo
thống kê của SBSC, sự giằng co lãi suất TPCP giữa bên bán và bên mua
với mức độ chênh lệch lớn (lên tới 1 điểm phần trăm trên thị trường sơ
cấp) không chỉ xảy ra trong các phiên đấu thầu TPCP, mà còn xuất hiện
cả trên thị trường thứ cấp (tới 0,2 điểm phần trăm trên thị trường).

Theo
đó, lợi suất trái phiếu thời gian đáo hạn từ 2 - 3 năm dao động theo
nhu cầu bên mua từ 9% - 9,1%, trong khi bên bán chỉ dao động ở mức 8,8%
đến 8,95%. Nếu bài toán lãi suất trên thị trường ngân hàng không sớm
được giải, mức thanh khoản trên thị trường trái phiếu sẽ khó được cải
thiện.

Và khi đó, cuộc đua lãi suất trên thị trường sơ cấp có
thể sẽ tiếp diễn, dù đích trần lãi suất huy động vốn trên ngân hàng
không còn xa.

[i][b]Trái fiếu chính phủ còn bán khkông được thì trái phiếu HSG bán cho ai với lãi suât 7% trời