Vườn âm nhạc

[SUN121109]

NGÀY XƯA HOÀNG THỊ



Sài Gòn có một quán café "Hoa vàng", trước kia
còn gọi là "Động hoa vàng". Quán nằm ở Ngã
Tư Bảy Hiền, trang nhã, tĩnh mịch và rất nên
thơ. Khách thường là những người đứng tuổi
. Ai vào, nếu dể ý một tí sẽ thấy một lão nông
ngồi lặng lẽ ở góc nhà. Đó chính là thi sĩ Phạm
Thiên Thư, tác giả của những bài thơ nổi tiếng
được Phạm Duy phổ thành những tình khúc
bất hủ: Ngày xưa Hoàng thị, Đưa em tìm động
hoa vàng, Gọi em là đoá tình sầu, Em lễ chùa
này...Mỗi khi căn phòng vang lên giai điệu mượt
mà "Em tan trường về, đường mưa nho nhỏ,
anh theo Ngọ về...", ông lại nhắm mắt, ngồi
bất động như một vị thiền sư, thả hồn về
những dĩ vãng xa xưa...Ngày ấy, trên con
đường trải nắng vàng, cậu học trò lặng lẽ
theo đi sau cô gái tên Ngọ trên đường đi học
về, nàng mặc áo dài trắng, tay ôm cặp, mái
tóc xoã ngang vai... Chàng si tình, để lại những
vần thơ lung linh và xót xa mãi đến sau này...



Có thể nói rằng, vào những năm của thập kỷ 70,
"Ngày xưa Hoàng Thị" (thơ và nhạc) là một tuyệt tác.
Sau khi Phạm Duy phổ nhạc, tác phẩm đã trở thành
một hiện tượng tại miền Nam Việt Nam. Thanh Thúy
là ca sĩ đầu tiên thể hiện thành công bài hát này.
Lúc bấy giờ, trên các báo phát hành ở Sài Gòn, người
ta thường nghi vấn và đặt dấu hỏi, nhân vật chính
trong "Ngày xưa Hoàng Thị" là ai? Một vài người tự
nhận là mình, số khác lại bình thơ rồi cho rằng nhân
vật chính trong thơ là cô A hoặc cô B nào đó... Đến
khi các phóng viên gặp Phạm Thiên Thư hỏi chuyện,
ông nói rằng, người đẹp trong ca khúc là cô Hoàng
Thị Ngọ, nhưng không hiểu tại sao nhiều người thời
bấy giờ vẫn không tin ?
Quê ông ở Kiến Xương, Thái Bình nhưng lại sinh ra ở
Lạc Viên, Hải Phòng. Năm 1954, khi mới 14 tuổi, ông
theo cha mẹ di cư vào miền Nam, ngụ tại căn nhà gần
khu Tân Định, Sài Gòn. Đó là một căn nhà nhỏ nằm
đằng sau chợ Tân Định cách trường Trung học Văn Lang,
nơi ông học, gần một cây số. Học xong Tú tài, Phạm
Thiên Thư theo học trường Phật học Vạn Hạnh, chọn
cửa Phật làm chốn dừng chân và gửi hồn vào cõi Thiền.
Thơ Phạm Thiên Thư nửa đời, nửa đạo, tâm linh khác
thường, làm cho độc giả lãng đãng và ngẩn ngơ...Thế
giới thi ca Phạm Thiên Thư giúp chúng ta khám phá
thêm những cửa ngõ mới lạ, phong phú về tôn giáo,
tình yêu và thiên nhiên. Bài thơ "Ngày xưa Hoàng Thị...
" ra đời trong lúc ông mới chập chững bước vào làng
thơ nên nhiều người nghĩ đó là bài thơ đầu tay. Thật
ra, bài thơ đầu tiên chính là bài "Vết bay",
lúc ông mới 24 tuổi, còn nương náu ở cửa chùa.



Ngày ấy, có một nữ sinh thường vào sân chùa tìm nơi
tĩnh lặng để học bài. Cô đẹp và thánh thiện như ánh
sáng của Quan Thế Âm Bồ Tát, Phạm Thiên Thư đem
lòng thương mến. Hai người quen nhau độ một tuần.
Một buổi chiều như bao buổi chiều khác, ông ngồi ở
hiên chùa đợi mãi nhưng chẳng thấy bóng dáng cô.
Nàng ra đi chẳng một lời từ biệt để lại sự đơn côi và
nuối tiếc cho chàng trai mới lớn. Mười năm sau, khi
trở lại chùa xưa, tình cờ nhìn thấy nét phấn trắng ghi
tên hai đứa vẫn còn trên gác chuông, lòng bâng khuâng
chuyện cũ, Phạm Thiên Thư đã viết nên bài thơ này:
"Ngày xưa anh đón em.
Nơi gác chuông chùa nọ.
Con nào qua đó.
Còn để dấu chân in...
Anh một mình gọi nhỏ.
ơi biết đâu tìm...".
Theo ông, Hoàng Thị Ngọ trong bài thơ "Ngày xưa Hoàng Thị"
chỉ là kỷ niệm, một mối tình thoảng nhẹ vu vơ thời trai trẻ.
Ông nhớ lại, trong những năm học Tú tài , ông đã để ý một
cô bạn học cùng lớp tên là Hoàng Thị Ngọ, cô gái đó quê
gốc Hải Dương, ở gần nhà ông. Nhưng chỉ là để ý thôi chứ
không dám ngỏ lời. Hàng ngày, khi xếp hàng vào lớp, cô
gái đứng ở đầu hàng bên nữ, nổi bật, mái tóc dài xoã trên
bờ vai mảnh dẻ. Ông chỉ im lặng ngắm nhìn. Khi tan trường,
cô gái một mình trên đường về nhà, ông lại là kẻ lẽo đẽo
theo sau. "Cô ấy ôm cặp đi trước, tôi đi theo nhưng không
dám lên tiếng. Trong bóng chiều tà, ánh nắng hắt qua hàng
cây, cô ấy lặng lẽ bước, gây cho tôi những cảm xúc bâng
khuâng khó tả. Cứ thế, tôi chỉ biết lặng lẽ đi theo sau cô ấy
hàng ngày, giấu kín những cảm xúc của mình không cho bất
cứ ai biết". Và trong một lần đắm chìm trong cảm xúc ấy, ông
đã cầm bút viết lên bài thơ "Ngày xưa Hoàng Thị". Những năm
sau này, mỗi khi đi ngang lại con đường của một thuở yêu đương,
hình ảnh cô gái với mái tóc xoã ngang vai lại hiện về trong ông:
"Em tan trường về.
Đường mưa nho nhỏ.
non giấu mỏ.
Dưới cội hoa vàng...".



Cha Phạm Thiên Thư tuy làm nghề bốc thuốc Bắc nhưng
thỉnh thoảng vẫn làm thơ. Ông còn nhớ, cha ông đã
từng đạt giải Nhì về thơ do một tờ báo ở Hà Nội tổ
chức. Phạm Thiên Thư làm thơ để trải lòng mình chứ
không làm thơ chuyên nghiệp. Vì vậy mãi đến năm
1968, ông mới tự xuất bản tập thơ đầu tiên, chủ yếu
để tự đọc, tặng một số bạn bè thân. Thật ra, trong
cuộc đời sáng tác, Phạm Thiên Thư chẳng muốn ai
biết về mình.
Một lần, có người hỏi ông "Thế khi nào mọi người mớ
i biết tới những bài thơ của bác?" Phạm Thiên Thư
trả lời: "Ấy là khi chúng tôi nhờ nhạc sỹ Phạm Duy
phổ nhạc 10 bài Đạo ca do tôi viết lời, Phạm Duy
gặp và tình cờ đọc được tập thơ của tôi. Tôi cũng
không nghĩ Phạm Duy lại thích bài thơ Ngày xưa
Hoàng thị đến thế, ông đề nghị phổ nhạc bài thơ đó.
Dĩ nhiên được một nhạc sỹ nổi tiếng như Phạm Duy
để ý đến bài thơ của mình thì có gì hạnh phúc bằng.
Và tôi cũng bất ngờ nghe lại bài thơ của mình khi
đã phổ nhạc. Nhạc sỹ đã tôn bài thơ lên rất nhiều
qua những giai điệu nhạc bay bổng".
Sau này, Phạm Duy còn phổ nhạc thêm một số bài
thơ tình khác của ông như: Đưa em tìm động hoa vàng,
Gọi em là đoá tình sầu, Em lễ chùa này...Tất cả những
ca khúc này đều nổi tiếng và hầu hết được mọi người biết đến.
Sau biến cố 1975, Phạm Thiên Thư lui về ở ẩn.
Từ năm 1976 đến 1981, để mưu sinh, Phạm thi sĩ
mở quán hớt tóc ở Lăng Cha Cả. Giai đoạn (1981 - 1983),
ông bán tạp hoá, rượu thuốc, trà đá... ở đường
Lý Chính Thắng. Sau 1983 Phạm Thiên Thư nghiên
cứu về PHATHATA (Pháp - Thân - Tâm). Sau đó
, ông được bác sĩ, nghệ sĩ Trương Thìn, Viện trưởng
Viện Y học dân tộc mời về cộng tác với Viện. Trong
suốt thời gian này, Phạm Thiên Thư thỉnh thoảng cho
đăng báo những bài thơ ngắn. Đôi lần, giới văn nghệ sĩ
lại gặp ông đến dự họp ở Hội Nhà văn TP.HCM.
Thời gian sau này, Phạm Thiên Thư thực sự trở lại và hoà
nhập với văn đàn khi trường ca "Đoạn Trường Vô Thanh"
của ông được tái bản một cách trang trọng.