Vườn âm nhạc

[SUN121109]

Mùa Thu,
Tranh Phong Cảnh Nga: LEVITAN

LEVITAN (1860 - 1900)
Levitan sinh năm 1860 trong một gia đình Do Thái nghèo nàn nhưng trí thức. Cuối thập niên 1960, gia đình ông dọn đến Moscow, tại đó Isaac theo học trường Hội Họa Và Điêu Khắc Moscow từ năm 1873 đến năm 1883. Ông mồ côi mẹ năm 1875 và hai năm sau thì mồ côi cha. Từ đó, ông hoàn toàn sống đơn độc ở Moscow, ban đêm ngủ nhờ hết nhà người bà con này sang nhà người bạn học khác, thỉnh thoảng ông lại qua đêm trong các phòng học trống trải và lạnh giá. Người gác trường tội nghiệp cậu bé mồ côi nên cho phép Isaac ngủ trong phòng làm việc của ông ta. Nhà trường miễn tiền học phí cho ông vì gia cảnh nghèo, và vì họ nhận thấy sau này ông sẽ thành công trong ngành hội họa.
Năm 1897, Levitan bắt đầu ốm, bệnh tim của ông bộc phát rất trầm trọng. Dù vậy, ông vẫn làm việc bền bỉ, căng thẳng và đầy cảm hứng. Những bức vẽ cuối cùng của ông đúng là các tác phẩm bậc thầy, mang một phong cách rất đặc trưng của Levitan. Người ta có thể cảm nhận được ảnh hưởng của nền hội họa nước Nga cổ, xen lẫn phương pháp hiện đại, có cả sự tìm kiếm những nét mới mẻ của tranh Pháp – mà Levitan luôn biểu lộ sự quan tâm. Hầu hết các bức vẽ của Levitan ở những năm cuối đời đều có hình ảnh của ánh hoàng hôn lặng lẽ, ánh trăng bình yên, ngôi làng đang say ngủ.

Leo Tolstoy từng nói, "Hạnh phúc đơn giản nhất của con người là khả năng có thể hòa nhập cùng thiên nhiên, cảm nhận nó và trò chuyện cùng nó". Levitan đã được Thượng Đế ban cho điều này, là điều không phải ai cũng có được. Ông yêu thiên nhiên, làm bạn với khung cảnh thiên nhiên tuyệt đẹp chung quanh ông. Levitan được đánh giá là một họa sĩ được yêu quý nhất của nước Nga.




Bức số 1 có tên "The Sunny Day - Một Ngày Nắng". Xem tranh mà tôi cứ tưởng mình đang đi lang thang trong khu rừng gần nhà vào một trưa hè không có gió. Tôi chợt dừng chân, lắng nghe tiếng hót đâu đây. Tiếng nghe lảnh lót nhưng không lay động được khung cảnh vô vàn bình yên và vô vàn im vắng. Tôi gỡ chiếc mũ rộng vành ra khỏi đầu, quạt nhè nhẹ. Ôi nắng. Rồi ôi nóng. Vạn vật chung quanh tôi như đang thiếp ngủ khiến tôi cũng muốn tìm một bãi cỏ xanh, đầy bóng mát, mà ngã lưng nằm xuống...



Bức số 2 mang tên "The First Green May - Ngày Đầu Tháng 5 Xanh". Một con đường nhỏ, với hai bên toàn là cỏ dại xanh rờn, dẫn vào trước cánh cổng gỗ màu vàng cháy nắng. Cánh cổng khép chặt. Chắc chủ nhà đã đi ra ngoài đồng thu hoạch mùa màng rồi. Tôi nhón chân tìm kiếm. Không có . Không có mèo. Không có bóng dáng của con người hay muông thú. Không có cả âm thanh. Chỉ dăm ba cành lá lay động nhẹ nhàng bên hàng rào. Tôi lặng lẽ đứng nhìn rồi quay gót, chỉ sợ tiếng chân mình khuấy động khung trời bình yên của một ngày đầu tháng 5 xanh...



Bức số 3 mang tên "The Lake - Hồ Nước". Tôi đoán trời đang vào mùa thu, những đám mây xôm xốp lờ lững trên bầu trời ửng nắng vàng óng và xanh lơ. Mặt nước hồ trong veo, phản chiếu hình ảnh của xóm nhà lơ thơ, của bờ cỏ mượt mà mọc trên triền dốc. Hồ rộng mênh mông khiến tôi chợt nảy ra ý muốn được ngồi trong một chiếc thuyền gỗ thông và trôi lênh đênh đến bờ hồ bên kia. Tôi nhìn quanh quẩn tìm kiếm. A, đây rồi! Tôi khum hai bàn tay làm loa và gọi to: "Thuyền ơi...!"



Bức số 4 mang tên "Autumn - Mùa Thu" là bức tranh nổi tiếng nhất của Levitan. Mùa Thu. Mùa thu thật vàng. Màu vàng óng ả như một ly rượu sâm banh vừa được rót ra dưới một giàn nho nặng trĩu trái chín. Không khí mùa thu trong veo, vừa gần gũi với tâm hồn người xem nhưng cũng khiến người xem chạnh buồn. Dòng sông trong vắt quá. Và bên trên, màu trời xanh ngắt làm nổi bật cánh rừng thu phong phía xa, đang ánh lên màu đỏ của lá úa và đang rung rinh, xào xạc trong gió nhẹ...



Bức số 5 mang tên "Sunny Spring Day - Nắng Xuân". Vẫn là chất liệu sơn dầu quen thuộc trên nền vải, nhưng trong bức này, tôi thấy một góc vườn nhỏ yên bình trong ánh nắng mùa xuân ấm áp. Levitan sử dụng gam màu vàng vô cùng tinh tế, không phải cái nắng rực rỡ chói lọi mà là cái nắng dịu dàng mềm mại. Từ màu vàng pha sắc xanh của thảm cỏ, đến bộ lông ửng sáng của đàn đang ung dung kiếm mồi. Từ những vệt nắng vàng nhạt chiếu xiên chênh chếch trên tường, đến ánh vàng óng của những lùm cây... Mọi chi tiết đó trộn lẫn vào nhau cùng tạo nên một khung cảnh rất bình yên, rất nhẹ nhõm của một ngày Xuân đầy nắng ấm...



Bức số 6 mang tên "Moonlit Night - Đêm trăng". Trong bức tranh, tôi không thấy vầng trăng tròn vành vạnh, mà chỉ thấy ánh trăng chiếu sáng bàng bạc khắp một không gian êm đềm và tĩnh lặng. Tôi có cảm giác thân người mình đang ướt đẫm ánh trăng. Tôi ngước mắt nhìn lên đồi. Người ấy đang bình thản đứng dựa vào thân cây, chờ đợi tôi với nụ cười chào đón. Tôi hồi hộp bước nhanh đến chỗ anh. Dưới ánh trăng dịu dàng và thổn thức, tình yêu trong lòng tôi như muốn ùa vỡ ra...



Bức số 7 mang tên "March - Tháng Ba". Nhìn tranh tôi hiểu ở nước Nga, dù tháng Ba rồi, dù mùa Xuân đến rồi, tuyết vẫn chưa tan. Tôi thấy mặt trời đang lên, đang chiếu những bóng cây dài in trên nền tuyết thật dày. Bên hông nhà là hàng bạch dương non tươi với một cái tổ bé xíu nằm lúc lắc trên cao. Chú bê con đứng trước nhà đang sưởi nắng ấm. Tôi nhìn quanh, tìm kiếm lũ trẻ vẫn thường chơi giỡn với nhau ở bên thềm. Chắc chúng đã chạy lên trên đồi và đang bới tuyết lạnh lên để tìm những trái dâu dại còn sót lại sau mùa đông... Ôi tháng ba. Khung cảnh tháng ba ở nước Nga mới rực rỡ làm sao...!



Bức số 8 mang tên "White Lilac - Hoa Tử Đinh Hương Trắng". Thú thật, tôi nghe nhắc đến tên loại hoa này cũng khá nhiều lần, nhưng đây là lần đầu tiên tôi nhìn thấy nó. Hoa tử đinh hương nở thành từng chùm dày đặc, màu trắng muốt, đôi chỗ ửng lên màu hồng phấn phơn phớt. Tôi hình dung một thiếu nữ xinh xắn đang vừa cắm hoa vào bình, vừa ngân nga một khúc nhạc vui tươi. Cắm hoa xong, nàng ngước lên, nở nụ cười tươi và cất giọng nói trong trẻo nghe ríu rít như : "Anh yêu, nhìn xem hoa có đẹp không này!" Người yêu nàng đứng bên cạnh. Chàng cao to và duyên dáng. Chàng nhìn sâu vào đáy mắt lung linh của nàng, cất giọng nói trầm ấm: "Đối với anh, không có loại hoa nào đẹp bằng... em!"



Bức số 9 mang tên "Autumn Day - Ngày Thu". Mùa thu của nước Nga đưa vào tranh Levitan ôi sao đẹp vô cùng. Hàng cây trải dài. Con đường xa hun hút. Cả một trời thu mênh mang với những gam màu vàng, nồng nàn và quyến rũ. Một phụ nữ bước đi trên đường, bóng dáng lặng lẽ và cô đơn khiến tôi nhớ đến "Mùa thu Paris/ Trời buốt ra đi/ Hẹn em quán nhỏ/ Rưng rưng rượu đỏ tràn ly..." (thơ Cung Trầm Tưởng). Có lẽ tôi yêu thích những bức tranh mùa thu của Levitan vì tôi được chào đời vào mùa thu chăng? Tôi không biết. Nhưng đối với tâm hồn yêu mùa thu của tôi, tranh của Levitan thật ấn tượng vô cùng...