[table]



DN che dấu lợi nhuận: điều gì đang xảy ra?
[/table]

Cuối tháng 12 là thời điểm các công ty ngồi lại tính toán, tổng kết phần lợi nhuận thu được sau một năm hoạt động sản xuất, kinh doanh. Và NĐT cũng hồi hộp chờ đợi xem khoản đầu tư của mình có mang lại lợi nhuận hay không? Nhưng trên thực tế vì nhiều lý do khác nhau nên không ít DN niêm yết cũng như công ty đại chúng lại tìm cách che dấu các khoản lợi nhuận thu được trong năm. Điều gì đang xảy ra?




Lý do


Trồng cao su, đầu tư xây dựng nhà máy thuỷ điện, xây dựng khu công nghiệp hàng trăm héc-ta, thành lập trường đào tạo lái xe, góp vốn với công ty mẹ thành lập công ty tài chính, bắt tay đối tác nước ngoài mở công ty rượu, xây dựng tiểu khu đô thị… Chừng đó ngành nghề mà một DN niêm yết trên sàn Hà Nội đang theo đuổi khiến các cổ đông “hoa mắt, chóng mặt”. Và thật khó để họ xác định chính xác lợi nhuận thu về từ ddanh mục ngành nghề đầu tư kể trên là bao nhiêu.


“Cứ nói vừa phải thôi, đừng có nói sát quá mà làm khó anh em quản lý doanh nghiệp”, Chủ tịch HĐQT công ty kể trên nói với ĐTCK khi được hỏi về tình hình làm ăn trong năm qua. Theo tạm tính của ông thì hết năm 2007, DN có thể đạt lợi nhuận trên 60 tỷ đồng. Tuy nhiên (có lẽ) sẽ chỉ báo cáo đạt trên 30 tỷ đồng. Những công bố trên trang web công ty về lợi nhuận của DN này mới là bề nổi còn con số thực tế thì có lẽ chỉ có HĐQT và Ban giám đốc biết. Riêng 1 dự án tiểu khu đô thị, DN này đã lãi 28 tỷ đồng nhưng tỷ lệ phân bổ cho năm nay như thế nào vẫn chưa được tiết lộ. “Mình không thể “hô biến” số lợi nhuận chưa đưa vào báo cáo vì còn có HĐQT và Ban kiểm soát và một loạt quy định chặt chẽ về tài chính. Vấn đề là cần gối lợi nhuận sang năm, đề phòng khi làm ăn khó khăn thì có cái khoả lấp” - ông cho biết thêm.



Không chỉ riêng đơn vị này, che dấu lợi nhuận đang là “xảo thuật” tài chính mà nhiều DN trên sàn cũng như công ty đại chúng đang áp dụng.

“Họp đại hội cổ đông đầu năm bao giờ Ban lãnh đạo cũng cam kết làm ăn có lãi, năm sau cao hơn năm trước và trả cổ tức ít nhất là cao hơn lãi suất ngân cho các cổ đông. Bây giờ đang là lúc làm ăn thuận lợi, nếu chẳng may sang năm sa sút không để lại đề phòng thì lúc ấy lấy gì mà trả cho cổ đông”. Lời trần tình kể trên là tâm sự của nhiều lãnh đạo DN niêm yết khi trao đổi với ĐTCK. Ấy là chưa kể theo quy định của UBCK, nếu DN niêm yết làm ăn không có lãi, sau 2 năm sẽ được “mời” ra khỏi sàn chứng khoán.


DN niêm yết có cái lý của mình khi biện minh cho việc không báo cáo hết số lợi nhuận thu được trong năm. Tuy nhiên NĐT lại không nghĩ vậy. “Mục tiêu DN lên sàn là để minh bạch hoá tình hình sản xuất, kinh doanh và các chỉ tiêu tài chính. Làm thế không khác gì là gian lận sổ sách. Ai sẽ là người giám sát trung thực và rủi ro sẽ lớn biết chừng nào nếu DN báo cáo với NĐT một đằng nhưng trên thực tế lại đi một nẻo”, anh Lê Ngọc Hoàng - NĐT tại sàn VNDirect cho biết. Theo anh Hoàng, nhiều DNNN cổ phần hoá và đã niêm yết nhưng vẫn chưa thật sự “lột xác” trong quản trị DN mà biểu hiện rõ nhất là thiếu sự minh bạch, công khai của các thông tin được công bố.


Theo tìm hiểu của ĐTCK, việc che dấu lợi nhuận phần lớn là ở các DNNN cổ phần hoá và niêm yết. Ở đó, cổ đông nhà nước nắm cổ phiếu với số lượng lớn ít bị các cổ đông bên ngoài kiểm soát. Việc bổ nhiệm các chức danh trong Ban lãnh đạo vẫn do cơ quan quản lý phần vốn nhà nước quyết định nhiều hơn (do nắm cổ phần chi phối) nên họ phải tìm mọi cách để giữ ghế tốt hơn. Một trong những cách đó là duy trì lợi nhuận năm sau cao hơn năm trước. Đối với các đơn vị niêm yết là DN tư nhân chuyển đổi, việc minh bạch hoá được thực hiện tốt hơn do cơ chế kiểm soát lẫn nhau của các cổ đông lớn tham gia góp vốn.Các chuyên gia nói gì?Trao đổi với ĐTCK, chuyên gia chứng khoán Huy Nam cho biết, việc chuyển lợi nhuận sang năm kế tiếp là thực tế. Trong quá trình thực hiện nếu không có vấn đề gì thì cũng có thể xem là hợp lý vì người ta có thể điều hòa lợi nhuận. Về phương diện DN, điều tiết nếu hợp lý các số liệu sổ sách hoặc quy định kế toán thì không sao. Tuy nhiên, cần có sự minh bạch nhất định chứ không nên làm quá tùy tiện.


Về vấn đề này, Ông Nguyễn Vũ Quang Trung, Phó giám đốc HASTC cho rằng, việc kết chuyển lợi nhuận là có thể xảy ra nhưng chúng ta cần xem điều này có phạm luật hay không? Có thể DN thực hiện kết chuyển lợi nhuận nhưng trên cơ sở các yêu cầu về cách tính khấu hao, tính chi phí... vẫn đúng luật thì chúng ta sẽ rất khó quy kết. Việc có những thủ thuật tạo lợi nhuận đột biến nhằm đạt lợi ích riêng có thể xảy ra, nhưng không nhất thiết phải là kết chuyển lợi nhuận mà có thể bằng cách bán thanh lý tài sản, thu lợi nhuận bất thường. Trong tình huống này, điều quan trọng là NĐT cần xem xét chi tiết các yếu tố cấu thành lợi nhuận của DN kỳ báo cáo, không nên chỉ xem xét con số tổng kết đơn thuần để có thể định giá cổ phiếu chính xác hơn.Phân bổ lợi nhuận hợp lý cũng tốt.