Ví dụ ngày cấp cổ phiếu là ngày 1/3/2007. Nhưng số cổ
phiếu này chỉ được chuyển cho người thụ hưởng vào ngày 1/3/2009 và cũng chỉ từ
ngày này người thụ hưởng mới có quyền bán và/hoặc được chia cổ tức. Tương tự, đi
kèm theo việc cấp cổ phiếu là một số điều kiện nhất định.

Có thể có một
số các biến thể khác dựa trên 3 mô hình nêu trên. Hình thức phát hành cổ phiếu
ưu đãi ở Việt Nam là mô hình thứ 2. Tất cả các mô hình này đều nhằm mục đích
khuyến khích các cán bộ nhân viên trong công ty cố gắng hơn, gắn bó và đóng góp
vào sự phát triển của công ty; đồng thời làm tăng giá trị thu nhập của chính họ.


Làm thế nào để đảm bảo được quyền lợi của các cổ đông nhỏ, các cổ
đông không nằm trong ban điều hành trong việc biểu quyết thông qua các phương án
phát hành cổ phiếu ưu đãi cho các cán bộ điều hành chủ chốt?

Gần
đây một số nước đã có những quy định rất chặt chẽ về vấn đề này. Theo chuẩn mực
kế toán, các báo cáo tài chính phải công bố thông tin về thu nhập của hội đồng
quản trị và ban giám đốc bao gồm các khoản thu nhập bằng tiền mặt, cổ phiếu ưu
đãi; quyền mua cổ phiếu; cổ phiếu được cấp và giá trị các khoản lợi ích khác.


Quyền của các cổ đông là phê duyệt/biểu quyết thông qua việc chi trả thu
nhập cho hội đồng quản trị và ban giám đốc - ví dụ: lương cơ bản, các khoản
thưởng (có thể tính theo tỷ lệ %) và các lợi ích khác, hình thức chi trả thu
nhập...

Tại Việt Nam khi các chi phí đối với việc phát hành cổ phiếu
ưu đãi cho cán bộ cốt cán chỉ được coi là một khoản chi phí ẩn thì làm thế nào
để có thể kiểm soát được các khoản chi phí ẩn này?

Để kiểm soát
được thì cần phải có các quy định rõ ràng. Ở đây có thể hiểu là quy định về pháp
luật và quy định của chính các công ty. Thực ra vấn đề mà Việt Nam hiện đang gặp
phải không mới mà đã từng xảy ra ở nhiều nước khác. Chính vì thế mà các nước mới
phải ban hành các quy định để kiểm soát vấn đề này.

Theo bà, tại
Việt Nam, có nên đưa khoản chi phí khi phát hành cổ phiếu ưu đãi cho các cán bộ
điều hành cốt cán vào chi phí kinh doanh hay không?

Về mặt kế toán
và kinh doanh thì đây cũng là một khoản chi phí nên phải được đưa vào chi phí
kinh doanh thì mới hợp lý.

Tôi cũng muốn lưu ý là mặc dù bán theo giá ưu
đãi nhưng theo chuẩn mực kế toán quốc tế, giá bán phải được ghi nhận theo giá
thị trường. Khoản chênh lệch giữa giá thị trường và giá thanh toán sẽ được hạch
toán vào chi phí kinh doanh. Nếu hạch toán đúng theo chuẩn mực kế toán quốc tế
thì sẽ không có chi phí ẩn.