FMC và câu chuyện tìm hướng đi mới
Ngày đăng tin:18/03/2009


[table]


|




|


[/table]



[h1]Chuyện một công
ty chuyên xuất khẩu tôm mở thêm nhà máy chế biến ớt, khoai lang… xuất
khẩu hồi tháng 12-2008 là điều gây bất ngờ cho nhiều doanh nghiệp.[/h1]





Chuyện Công ty cổ phần Thực phẩm Sao
Ta (Fimex VN), tỉnh Sóc Trăng, một trong những công ty chuyên xuất khẩu
tôm lâu nay, mở thêm Nhà máy Nông sản An San để chế biến ớt, khoai
lang… xuất khẩu hồi tháng 12-2008 là điều gây bất ngờ cho nhiều doanh
nghiệp.



Vạn sự khởi đầu nan!







Từng đống ớt, khoai lang… chất đầy
trên những chiếc bàn dài, cạnh đó là hàng trăm công nhân đang thoăn
thoắt cắt, gọt khoai thành từng miếng nhỏ đều đặn để đưa vào chế biến.





Dẫn khách tham quan một lượt nhà
máy, trong lúc khách vẫn còn ngỡ ngàng về dây chuyền chế biến khá
chuyên nghiệp cùng sự lành nghề của đội ngũ công nhân có chưa đầy ba
tháng kinh nghiệm, ông Hồ Quốc Lực, Chủ tịch HĐQT Fimex VN, cho biết:
“Vẫn phải vừa làm, vừa học, nói chung là đang tập dượt. Chúng tôi bắt
đầu từ “tay trắng” mà! Từ quy trình chế biến, tiêu chí sản phẩm… phải
đi học mỗi chỗ một ít, góp nhặt lại. Lúc thì ra nước ngoài tìm hiểu,
khi thì nhờ mấy doanh nghiệp bạn mách nước… mà chọn lọc để đưa ra quy
trình chế biến tốt nhất”.





Trong những phân xưởng hơi lạnh tỏa
không ngừng nghỉ, công nhân cắt, gọt luôn tay. Nhà máy hiện chỉ mới có
khoảng 11 mặt hàng chế biến chủ lực như gừng, khoai lang, ớt, cà… nhưng
đó đều là những sản phẩm đủ tiêu chuẩn xuất sang Nhật. “Cái gì bán được
cho thị trường Nhật thì có thể tự tin bán cho toàn thế giới”, ông Lực
khẳng định.





Năm 2009 này, nhà máy nhận hợp đồng
cung ứng 1.000 tấn sản phẩm cho một đối tác Nhật. “Ít, nhưng được như
vậy là tốt rồi, bởi nguyên liệu hiện không đủ”, ông Lực nói. Nguyên
liệu!





Đó cũng chính là chuyện mà giới kinh
doanh ở Sóc Trăng gần đây thì thầm bàn tán, khi nói về nhà máy chế biến
nông sản của ông Lực. Họ nói chẳng hiểu ông nghĩ gì khi xây nhà máy
công suất ban đầu 5.000 tấn/năm, nhưng lại không có… vùng nguyên liệu?
Mà thiệt.







Ông Đinh Văn Thới, Phó giám đốc nhà
máy, cho biết mấy tháng nay phải muanguyên liệuở các tỉnh khác, chấp
nhận tốn thêm chi phí vận chuyển bình quân 600 đồng/ki lô gam nguyên
liệu.





Thực ra ông Lực đã tính hết, chỉ có
điều không gặp… may. Số là hồi tháng 7-2008, ông đã cho nhập từ Nhật 2
tấn khoai lang giống, tính đem trồng trong khoảng bốn tháng có thể thu
hoạch, cùng lúc nhà máy khánh thành, vậy là ổn!







Bàn bạc, thỏa thuận đâu đó xong
xuôi, dè đâu gặp lúc lúa có giá, nông dân dẹp hết mớ khoai giống nhà
máy đưa, ào ạt trồng lúa tiếp. Ông Lực ngớ người. Nhưng chẳng lẽ để
công nhân rỗi việc, đơn hàng của khách dẹp xó? Vậy là chỉ có cách chịu
khóđi các tỉnh khácđểmuanguyên liệu.





“Nhưng giờ thì tạm ổn rồi. Hiện nhà
máy đã xây dựng được vùng nguyên liệu 80 héc ta khoai lang, 40 héc ta
đậu bắp ở huyện Vĩnh Châu và Cù lao Dung. Chỉ thêm mỗi việc làm sao
nâng lên được 600 héc ta khoai, cộng thêm 100 héc ta đậu bắp là khỏe”,
ông Lực hớn hở.





Ông tin rằng, chuyện này sẽ không
khó, bởi nhà máy đã có, hoạt động tấp nập, nông dân sẽ tin tưởng mà
trồng theo hợp đồng bao tiêu. Nhà máy đưa giống, hỗ trợ thêm 5 triệu
đồng/héc ta, cộng thêm ngân hàng cũng hợp lực “bơm” vốn, nông dân chắc
chẳng quay lưng.







Mà ông Lực tính, giá bao tiêu mỗi ki
lô gam khoai là 4.000 đồng, tương đương giá lúa, thời gian trồng như
nhau, nhưng trồng khoai năng suất được gấp đôi, nông dân nào cũng có
thể tính được…





“Nhưng nói thiệt, bây giờ chúng tôi
không dám nghĩ đến chuyện lời lỗ, bởi đây vẫn là thời điểm tạo dựng
lòng tin với khách hàng”, ông Lực nói. Từ lúc hoạt động đến nay, nhà
máy mới xuất được khoảng 300 tấn sản phẩm, chủ yếu sang Nhật, nhưng cốt
là để chào hàng.







Bởi theo tính toán của ông, giá bán
quy ra chỉ khoảng 16.000 đồng/ki lô gam sản phẩm, trong khi trừ công
chế biến, chi phí vận chuyển… thì chỉ cònmấy ngànđồng - không cách
nào đủ mua 2 ki lô gam khoai nguyên liệu để chế biến.





“Khi khách hàng tin, thị trường
phong phú, lúc đó tính đến chuyện xây dựng lại giá bán cũng chưa muộn”,
ông Lực nghĩ vậy. Ngoài một số khách hàng ở Nhật, Hàn Quốc, ông Lực
đang lập kế hoạch xuất sản phẩm vào các nước châu Âu.



Tự tin với bước chuyển mới







Chưa thu được đồng lời nào từ 2,5
triệu đô la Mỹ đầu tư vào nhà máy, nhưng đến thời điểm này, ông Lực vẫn
cho rằng mình đã tính đúng. Lợi thế cạnh tranh của con tôm Việt Nam
ngày càng giảm, cứ “ôm” nó thì doanh nghiệp lấy gì “sống”, công nhân
lấy đâu việc để làm.





Trong khi đó, trong ba nhóm sản phẩm
là đạm, béo và chất xơ, nhóm sản phẩm chất xơ có xu hướng tiêu thụ ngày
càng ổn định do nguồn cung ít dần. Và nhà máy An San ra đời không nằm
ngoài mục đích cung ứng nguồn hàng có chất xơ cho các nước có nhu cầu.





Thực tế cho thấy, ít nhất là tại
thời điểm này, ông Lực đã đúng. Từ những tháng cuối năm 2008, hàng thủy
sản xuất khẩu Việt Nam lao đao, đơn hàng ít dần. Những tháng đầu năm
2009, nhiều nhà máy ở Cà Mau chỉ hoạt động 30% công suất, hàng ngàn
công nhân phải nghỉ chờ việc…







Tính toán sơ bộ, đến thời điểm này
toàn vùng ĐBSCL đã có khoảng 20.000 công nhân thủy sản mất việc. Ngay
nhà máy chế biến tôm của Fimex VN cũng gặp khó. Nhưng chẳng hề gì! Cứ
thiếu việc bên thủy sản, Ban tổng giám đốc Fimex VN lại “điều” công
nhân sang nhận việc ở nhà máy nông sản.





“Khoảng 300 công nhân đang có việc
làm ổn định tại An San”, ông Đinh Văn Thới cho biết. Rồi nhà máy chế
biến thủy sản có ba máy nén, nhưng do thiếu đơn hàng nên hoạt động
không hết công suất, vậy là cho gỡ ngay một máy lắp cho nhà máy chế
biến nông sản, vừa tận dụng tối đa máy móc, vừa tiết kiệm chi phí đầu
tư cho nhà máy mới…





“Thương trường như chiến trường, mà
chiến trường này ngày càng ác liệt. Phải có sự chuẩn bị, đón đầu cho
tốt”, ông Lực nói. Ông kể, thực ra ông có ý định đầu tư nhà máy chế
biến nông sản từ năm 1997.







Nhưng lúc đó phong trào xây nhà máy
chế biến tôm đang rộ, vậy là Fimex VN phải tạm quên lĩnh vực nông sản.
Nhưng từ năm 2005, dự đoán sớm muộn gì con tôm cũng gặp khó, ông Lực đã
âm thầm tìm hiểu, quay trở lại ý tưởng cũ.





“Lúc đó cũng đắn đo lắm. Phải xác
định mặt hàng. Cái gì cũng bán được, nhưng phải tìm thứ có lợi thế về
năng suất, chất lượng. Rồi phải tính tới thị trường, rằng nên làm hàng
thô, hàng sấy khô hay hàng tinh?”, ông Lực kể.







Tính toán lại, thấy rằng nếu làm
hàng thô thì không thể cạnh tranh về giá với hàng Trung Quốc, vậy là
ông chọn cách đi vào lĩnh vực chế biến hàng sấy khô và tinh, nhắm vào
thị trường chính là Nhật và Hàn Quốc. Theo ông, chỉ riêng thị trường
Nhật mỗi năm nhập khoảng 100.000 tấn nông sản chế biến các loại.





Nhưng hễ Fimex VN gợi ý chào hàng,
khách hàng lại hỏi: “Nhà máy đâu?”. Khách hàng Nhật vốn thế, không hứa
hẹn gì cụ thể mà họ muốn phải mắt thấy, tai nghe. Mất gần cả năm như
vậy.







Thời may, do có quan hệ hợp tác với
một doanh nghiệp chế biến cà ở TPHCM, vậy là Fimex VN “xin theo”, tiếp
cận, làm quen khách hàng, dần dà rồi biết họ cần mua khoai lang nên dọ
ý thử. Thế là nhà máy ra đời, rồi cũng vừa xây vừa sửa sao cho phù hợp
dòng sản phẩm mà khách yêu cầu…





Ông Lực kể: “Lúc đầu cũng sợ thiệt,
nhưng nếu không làm nhà máy chế biến nông sản thì làm gì?”. Sóc Trăng
và nhiều vùng ở ĐBSCL lại có đất đai trù phú, rất thích hợp phát triển
diện tích nông sản.







Vậy là ý tưởng gặp thiên thời, địa
lợi, và ông Lực hy vọng sắp tới sẽ có thêm yếu tố nhân hòa - tức nông
dân sẽ hưởng ứng cộng tác để cung cấp nguyên liệu cho nhà máy.
Theo Hồ Hùng

TBKTSG