Lãi suất có khuyến khích đầu cơ?

Từ tháng 2/2009, NHNN đã cho phép NHTM cho vay lãi suất thỏa thuận đối với các nhu cầu vốn phục vụ đời sống, cho vay thông qua nghiệp vụ phát hành và sử dụng thẻ tín dụng.

Theo đó, các NHTM được xác định giới hạn tín dụng đối với khách hàng và lĩnh vực cho vay các nhu cầu vốn phục vụ đời sống và cho vay qua thẻ.

Xác định mục đích vay

Mặc dù không có định nghĩa hay khái niệm thống nhất về cho vay tiêu dùng, cho vay phục vụ đời sống nhưng tất cả NH đều hiểu rằng cho vay tiêu dùng nghĩa là cho vay cá nhân không phải mục đích kinh doanh.

Trong đó bao gồm như cho vay mua sắm đồ sinh hoạt trong gia đình, mua nhà, sửa chữa nhà, mua xe, đám cưới. Những đối tượng khách hàng này phải chịu lãi suất thỏa thuận cao hơn mức 10,5%/năm của trần lãi suất kinh doanh.

Tuy nhiên, gần đây khi NHNN thanh tra lãi suất thỏa thuận ở các NHTM lại xuất hiện vấn đề rối rắm trong việc xác định cá nhân vay mục đích tiêu dùng hay vay sản xuất kinh doanh, nhất là ở lĩnh vực cho vay mua nhà, sửa chữa nhà.

Trước tình trạng này, NHNN đã có văn bản quy định các NHTM chỉ được phép cho vay lãi suất thoả thuận đối với các khoản vay mua nhà mà người vay trả nợ bằng thu nhập từ tiền lương.

NHTM không được cho vay lãi suất thỏa thuận với khách hàng có 3-4 căn nhà, vay mua nhà, sửa chữa nhà để kết hợp cho thuê và nguồn thu nhập một phần từ tiền lương và tiền thuê nhà. Bởi theo quan điểm của NHNN đối tượng khách hàng vay này nhằm mục đích kinh doanh nên phải áp dụng theo trần lãi suất đối với sản xuất kinh doanh.

Nhiều ý kiến NHTM cho rằng nếu áp dụng quy định này khách hàng nghèo thực sự có nhu cầu vay mua nhà để ở phải chịu lãi suất vay vốn cao theo lãi suất thỏa thuận (thông thường từ 14- 15%/năm), trong khi khách hàng giàu, đã có tới 3-4 căn nhà vẫn còn thế chấp, mua nhà tiếp lại được vay vốn lãi suất rẻ (không quá 10,5%/năm). Như thế lãi suất cho vay đang vô tình khuyến khích đầu cơ BĐS mà không khuyến khích người dân có nhu cầu mua nhà để ở

Với người vay thực sự có nhu cầu mua nhà để ở, nguồn trả nợ từ lương, khoản vay đó thường rất an toàn. Giá BĐS có lên hay xuống người vay vẫn có thể dùng căn nhờ để trả nợ, tỷ lệ nợ quá hạn ở những khoản vay đó hầu như không có. Còn cho vay để kinh doanh, đầu cơ BĐS hay mua đợi giá cao để bán thì rủi ro cao khi thị trường biến động.

Đáng lẽ khoản cho vay rủi ro cao nên áp dụng lãi suất cao. Nhưng quy định mới này có vẻ đang tạo ra một nghịch lý.

Siết tín dụng đầu tư BĐS

Nhiều NHTM lo ngại quy định mới về hướng dẫn cho cá nhân vay mua nhà nếu áp dụng đối với những khoản vay cũ đã cho vay từ thán 2/2009 đến nay thì sẽ rất khó cho các NHTM trong việc điều chỉnh lãi suất với khách hàng.

Trả lời vấn đề này, ông Hồ Hữu Hạnh; Phó Giám đốc NHNN chi nhánh TP.HCM cho biết sẽ không hồi tố với các trường hợp đã cho vay, nhưng với trường hợp cho vay mới từ ngày 25/9/2009 (thời hạn hiệu lực của quyết định) các NHTM sẽ phải áp dụng theo quy định mới này.

Ông Hạnh cũng thừa nhận với giá BĐS và mặt bằng lãi suất cho vay tiêu dùng hiện nay, nếu người vay vốn mua nhà chỉ trông chờ vào tiền lương thì khó có thể trả nợ được.

Khi xét duyệt cho vay mua nhà, ngoài tiền lương hầu hết NHTM đều tính đến các nguồn thu nhập khác của khách hàng. Nếu chỉ căn cứ mức lương, khách hàng vay vốn khó có thể được NHTM xét duyệt cho vay trung, dài hạn.

Có quan điểm cho rằng NHNN làm vậy cũng có lý của mình. Có thể mục tiêu của NHNN nhằm siết lại tín dụng BĐS - một lĩnh vực cho vay nhiều rủi ro, nhất là trong bối cảnh nguồn vốn trung - dài hạn của các NHTM có hạn.

Không được đẩy vốn lãi suất cao với những khách hàng cá nhân mua BĐS để kinh doanh, tất yếu các NHTM sẽ hạn chế cho vay với những đối tượng khách hàng này. Như vậy, sẽ hạn chế chứ không phải khuyến khích đầu cơ BĐS .

Ông Trần Minh Khoa, Giám đốc khối khách hàng cá nhân của Eximbank cho biết, Eximbank không khuyến khích cho vay với khách hàng cá nhân đã có 3-4 căn nhà vay thêm vốn để mua BĐS, vì phần lớn khách hàng này chủ yếu mua BĐS để đầu cơ chứ không có nhu cầu nhà ở thực sự

Do vậy, quy định mới này sẽ không ảnh hưởng gì đến hoạt động cho vay mua nhà của NH. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, sẽ có không ít NH gặp khó khăn trong cho vay tiêu dùng thời gian tới vì tỷ lệ cho vay mua nhà chiếm phần lớn trong tổng dư nợ cho vay tiêu dùng của các NH. Hạn chế đối tượng khách hàng này tất yếu cửa cho vay tiêu dùng hẹp lại và NH khó có thể tiêu hết vốn huy động lãi suất cao trước đó.