Tổng
công ty Bảo hiểm Việt Nam (Bảo Việt) đã dời ngày dự kiến phát hành cổ
phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) từ 17-5 sang 31-5-2007. Ngày 31-5
cũng là thời hạn cuối cùng Chính phủ yêu cầu Bảo Việt IPO. Một trong
những nguyên nhân trì hoãn ngày phát hành cổ phiếu là Bảo Việt, cơ quan
chủ quản (Bộ Tài chính) và đơn vị tư vấn Crédit Suisse (Thụy Sỹ) đang
cân nhắc giá khởi điểm đấu giá.
Tỷ suất lợi nhuận ròng trên vốn dưới 5%

Thống
lĩnh là từ thường được dùng để miêu tả vị trí của Bảo Việt trên thị
trường bảo hiểm hiện nay. Suốt nhiều năm kể từ khi Nhà nước xóa độc
quyền bảo hiểm (1993), Bảo Việt vẫn giữ vị trí hàng đầu về bảo hiểm phi
nhân thọ với thị phần 38,7% (số liệu 2005) và thứ hai về bảo hiểm nhân
thọ (sau Prudential năm 2006, thị phần 36,5% so với 41,6% của
Prudential - chỉ tính phí bảo hiểm). Hiện tại tổng công ty có 80 sản
phẩm bảo hiểm phi nhân thọ và 40 sản phẩm nhân thọ với hệ thống mạng
lưới 126 chi nhánh và 400 phòng giao dịch. Bảo Việt đang quản lý 48.000
đại lý và hơn 20 triệu hợp đồng bảo hiểm phi nhân thọ, 3,2 triệu hợp
đồng bảo hiểm nhân thọ còn hiệu lực. Đó là con số mà nhiều doanh nghiệp
bảo hiểm khác, kể cả những công ty 100% vốn nước ngoài, mơ ước.

Tuy
nhiên Bảo Việt đang phải đối đầu với cuộc cạnh tranh ngày một khốc liệt
trong lĩnh vực bảo hiểm. Để giành giật khách hàng, các công ty bảo hiểm
đã không ngừng tăng phí hoa hồng cho đại lý, cho người môi giới, giảm
phí bảo hiểm đến mức thấp nhất có thể. Bảo Việt càng khó khăn hơn khi
là một doanh nghiệp nhà nước, phải tuân thủ cơ chế quốc doanh, không
thể phá rào tăng mạnh mức hoa hồng như một số đơn vị cùng ngành. Mặt
khác, thị trường bảo hiểm Việt Nam còn nhiều tiềm năng ,
nhưng do cạnh tranh thiếu lành mạnh đã phát triển không đồng đều và hạn
chế đáng kể hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp. Mặc dù vẫn giữ
được tốc độ tăng trưởng về doanh thu, nhưng lợi nhuận sau thuế của Bảo
Việt (và của cả ngành bảo hiểm nói chung) không thật sự ấn tượng so với
các mảng dịch vụ tài chính khác như ngân hàng, chứng khoán. Năm 2006
với số vốn điều lệ được xác định là 6.800 tỉ đồng khi cổ phần hóa, lợi
nhuận sau thuế (chưa kiểm toán) đạt 318 tỉ đồng, tỷ suất lợi nhuận ròng
trên vốn của Bảo Việt dưới 5%.

Cũng cần phải
nói thêm là Bảo Việt và các công ty bảo hiểm nội địa khác vẫn đang được
Nhà nước bảo hộ khá mạnh. Những nghiệp vụ bảo hiểm bắt buộc được đánh
giá là màu mỡ như bảo hiểm cháy nổ, bảo hiểm xe cơ giới... vẫn chỉ có
các doanh nghiệp nội địa được phép khai thác. Hơn nữa, ngay cả những
nghiệp vụ bảo hiểm phi nhân thọ bình thường khác, các doanh nghiệp bảo
hiểm có vốn đầu tư nước ngoài chỉ được tiếp xúc với khách hàng là công
ty có vốn đầu tư nước ngoài, công ty tư nhân. Doanh nghiệp nhà nước là
khách hàng bị loại trừ đối với họ. Song sự bảo hộ này không thể kéo dài
mãi khi Việt Nam đã là thành viên WTO.

Ngoài cạnh
tranh, có hai lý do giải thích hiệu quả kinh doanh của ngành bảo hiểm
chưa cao. Thứ nhất là tiềm lực tài chính của các công ty bảo hiểm trong
nước chưa đủ mạnh để đền bù trong trường hợp xảy ra rủi ro. Những hợp
đồng bảo hiểm giá trị lớn (xây dựng, dầu khí, hàng không...) vì thế,
đều phải tái bảo hiểm cho nước ngoài. Thành ra doanh nghiệp bảo hiểm
Việt Nam chỉ thu được một khoản phí tương đối thấp ở giữa. Thứ hai
doanh nghiệp Việt Nam nói chung chưa có thói quen mua bảo hiểm. Với
nhiều đơn vị, bảo hiểm vẫn là một thứ phí xa xỉ làm đội giá thành sản
phẩm!!! Thí dụ bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu, doanh nghiệp trong
nước mua theo giá CIF và bán theo giá FOB, phí bảo hiểm do nhà xuất
khẩu (trong trường hợp Việt Nam mua) và nhà nhập khẩu (trong trường hợp
Việt Nam bán) trả. Những nhà xuất, nhập khẩu nước ngoài không mua (hoặc
rất hiếm khi mua) bảo hiểm ở các công ty bảo hiểm Việt Nam. Điều này lý
giải vì sao kim ngạch xuất nhập khẩu tăng nhanh, nhưng phí bảo hiểm
xuất nhập khẩu của ngay đơn vị đứng đầu ngành là Bảo Việt tăng chậm và
không tương xứng.

Những năm vừa qua, Bảo
Việt đã đa dạng hóa hoạt động. Trong số này phải kể đến sự thành lập và
kinh doanh thành công của Công ty Chứng khoán Bảo Việt (BVSC), Công ty
Quản lý quỹ Bảo Việt (BVFMC). BVSC hiện đang dẫn đầu thị trường chứng
khoán về nghiệp vụ tư vấn tài chính doanh nghiệp và bảo lãnh phát hành.
BVFMC đang quản lý quỹ đầu tư 1 với số vốn ban đầu 500 tỉ đồng (chuẩn
bị tăng lên 800 tỉ đồng) và sắp thành lập quỹ đầu tư 2 (giá trị thị
trường các khoản mục đầu tư của quỹ 1 cuối năm 2006 là 867,5 tỉ đồng).
Bản thân Bảo Việt đã đầu tư vào nhiều doanh nghiệp ngay từ trước khi
thị trường chứng khoán ra đời. Hiện danh mục đầu tư của tổng công ty
khá hấp dẫn: Công ty Bảo hiểm Bảo Long (Bảo Việt đầu tư 45,6 tỉ đồng);
Công ty cổ phần Giải trí Hà Nội (18,3 tỉ đồng); Nhà máy Nhiệt điện Hải
Phòng (9,2 tỉ đồng); Ngân hàng Hàng Hải (10,5 tỉ đồng); Công ty Xây
dựng & Đầu tư Long Việt (14 tỉ đồng); khách sạn Sài Gòn - Hạ Long
(10 tỉ đồng); Công ty cổ phần Xây dựng và Phát triển quốc tế (27 tỉ
đồng); Vinare (41,2 tỉ đồng)... Toàn bộ danh mục đầu tư trên được
chuyển cho BVFMC quản lý và hiện tổng giá trị thị trường của các khoản
đầu tư lên tới 14.000 tỉ đồng. Đây là danh mục đầu tư lớn nhất được một
công ty quản lý quỹ trong nước quản lý.

Sau cổ phần
hóa, Bảo Việt sẽ tập trung vào những lĩnh vực mới như đào tạo, chăm sóc
sức khỏe, ngân hàng, bất động sản, cho thuê tài chính, khách sạn. Đề án
thành lập ngân hàng Bảo Việt sẽ được chính thức trình Ngân hàng Nhà
nước. Việc chuẩn bị thành lập Bảo Việt Real Estate, Bảo Việt Leasing,
Bảo Việt Resort cũng sắp hoàn tất. Một cơ chế hoạt động mới sau cổ phần
hóa hứa hẹn năng động và linh hoạt hơn, cùng với việc mở rộng đầu tư,
tăng cường dịch vụ tài chính sẽ tạo điều kiện cho tổng công ty gia tăng
lợi nhuận hàng năm thời kỳ 2007 - 2010.

Việc IPO Bảo Việt sẽ có
tác động rất lớn đến thị trường và giá đấu giá bình quân của nó sẽ ảnh
hưởng trực tiếp đến cổ phiếu các doanh nghiệp bảo hiểm trên sàn Hà Nội
như Bảo Minh, Vinare; các công ty bảo hiểm trên thị trường tự do như
Bảo hiểm Dầu khí, Viễn Đông, Bảo Long, PJICO... Cổ phiếu Bảo Việt giá
bao nhiêu? Lời giải cho câu hỏi này phụ thuộc khá lớn vào danh sách các
nhà đầu tư chiến lược nước ngoài của tổng công ty. Cho đến nay danh
sách này vẫn chưa khép lại!
Bảo Việt đang quản lý 48.000 đại lý và
hơn 20 triệu hợp đồng bảo hiểm phi nhân thọ, 3,2 triệu hợp đồng bảo
hiểm nhân thọ còn hiệu lực. Đó là con số mà nhiều doanh nghiệp bảo hiểm
khác, kể cả những công ty 100% vốn nước ngoài, mơ ước
[table] Cơ cấu vốn Bảo Việt sau cổ phần hóa[/b]





Vốn điều lệ
|

6.800 tỉ đồng





Nhà nước
|

65,34%





Cán bộ công nhân viên
|

0,7%





Nhà đầu tư chiến lược nước ngoài
|

18%





Nhà đầu tư chiến lược trong nước
|

7,22%





Đấu giá ra công chúng
|

8,74% (trong số này nước ngoài được mua 2%)


[/table]

[table] Số liệu Bảo Việt 2003 - 2006[/b]





Chỉ tiêu/năm
|

2003
|

2004
|

2005
|

2006





Doanh thu
|

4.538
|

5.554
|

5.846
|

6.104





Tổng chi phí
|

4.349
|

5.317
|

5.440
|

5.697





Tổng lợi nhuận trước thuế
|

188
|

237
|

406
|

407





Tổng lợi nhuận sau thuế
|

134
|

181
|

312
|

318





Tổng tài sản
|

9.008
|

11.601
|

13.725
|

15.350





Đơn vị tính: tỉ đồng (số liệu 2006 chưa kiểm toán, các năm trước đó đã kiểm toán)


Nguồn: Bảo Việt


[/table]
[table] Số liệu dự báo của Bảo Việt 2007 - 2010[/b]





Chỉ tiêu/năm
|

2007
|

2008
|

2009
|

2010





Tổng doanh thu
|

7.352
|

7.936
|

8.535
|

9.255





Lợi nhuận trước thuế
|

854
|

1.072
|

1.279
|

1.631





Lợi nhuận sau thuế
|

615
|

771
|

921
|

1.174





Tổng tài sản
|

25.012
|

26.302
|

28.900
|

32.105





Đơn vị tính: tỉ đồng; Nguồn: Bảo Việt


[/table]