Thị trường chứng khoán nóng lên, và tình hình đầu tư có vẻ như đậm tính đầu cơ. Sự
hào hứng này gợi nhớ đến không khí sôi sục của nền kinh tế cách đây hai
năm, khi mà nhà nhà, người người tham gia đầu tư chứng khoán hoặc địa
ốc, và khi “làm giàu” là chủ đề thống trị các câu chuyện của mọi
người...Những
ngày này, câu chuyện về đầu tư chứng khoán và nhà đất lại len lỏi vào
những bữa ăn trưa và các cuộc tụ tập cà phê trên phố. Tại
một quán cà phê đông người ở trung tâm quận 1, một người sôi nổi giải
thích với các bạn mình rằng với đà tăng của VN-Index thời gian qua, nếu
biết bỏ 1 tỉ đồng vào thị trường chứng khoán cách đây hai tháng, bây
giờ số tiền đó đã tăng gấp đôi. Vài người khác ngồi lặng người vì tiếc.
Cùng
một lúc đó, một tay môi giới nhà đất gọi điện thoại cho người viết bài
này, thông báo về chuyện chủ một căn hộ chung cư đã đổi ý, tăng giá
bán. “Giá
sắp tăng mạnh rồi, vì người ta đang chốt tiền thắng chứng khoán và sẽ
đổ vào địa ốc”, anh chàng môi giới địa ốc doạ dẫm, giọng rất phấn
khích. Sự
hào hứng này gợi nhớ đến không khí sôi sục của nền kinh tế cách đây hai
năm, khi mà nhà nhà, người người tham gia đầu tư chứng khoán hoặc địa
ốc, và khi “làm giàu” là chủ đề thống trị các câu chuyện của mọi người.
Đó
là khi bong bóng trên thị trường địa ốc Mỹ bắt đầu vỡ nhưng ở Việt Nam,
đà chạy của cỗ máy kinh tế chưa được kìm lại. Nhưng trí nhớ của người
ta ngắn đến mức nào? Không
lâu sau những ngày sôi sục đó, chúng ta phải đối mặt với lạm phát lên
đến gần 30%, và hàng loạt người méo mặt vì các khoản đầu tư bị đóng
băng trên thị trường địa ốc và chứng khoán. Giờ
đây, khi nền kinh tế thế giới chưa thoát khỏi suy thoái, và vì thế kinh
tế Việt Nam vẫn đang phải đối mặt với khó khăn, giấc mơ làm giàu qua
đêm đã lại quay lại với nhiều người. Về
cơ bản, ngay cả những nhà đầu tư sừng sỏ và những chuyên gia kinh tế
lạc quan nhất cũng không dám cho rằng kinh tế đã phục hồi. Nhà kinh tế
được giải Nobel 2008 Paul Krugman, tuy cho rằng điều tệ nhất đã qua đi
với kinh tế Mỹ và thế giới, vẫn dự đoán một thời gian dài trì trệ phía
trước. Tâm
trạng nhà đầu tư lạc quan hơn trước với kỳ vọng phục hồi kinh tế, nhưng
về cơ bản, các chỉ số kinh tế chưa đủ củng cố tâm trạng lạc quan của
họ. Thị
trường chứng khoán Việt Nam, cũng như thị trường Mỹ, đang đi quá đà với
các yếu tố cơ bản. Cuối tuần này, các thị trường đã giảm tốc hoặc đi
xuống. Ở
Việt Nam, các chỉ số kinh tế mới nhất cũng không khiến yên tâm nhiều
hơn. Xuất khẩu, nguồn thu ngoại tệ chủ yếu của Việt Nam, vẫn gặp khó
khăn. Nếu không có kim ngạch xuất khẩu vàng, thì trong năm tháng đầu
năm nay, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam giảm. Các
báo cáo về tình trạng thất nghiệp, tuy không đầy đủ, vẫn gây lo ngại.
Những nhà đầu tư nước ngoài cắt giảm sản xuất và đầu tư trong thời gian
qua chưa đầu tư trở lại. Dấu hiệu khuyến khích nhất hiện nay là lượng
vốn chi phí rẻ mà Chính phủ đang bơm vào nền kinh tế từ gói kích cầu và
những mong đợi về tác dụng kích thích của nó. Khuyến
khích nhất đối với những người đầu tư chứng khoán là việc dòng tiền
đang “ào ạt” đổ vào thị trường chứng khoán trong những tuần qua, với
khối lượng giao dịch thường xuyên đạt 2.000 tỉ đồng mỗi ngày. Không
có gì quá lạ, bản chất của những thị trường mới nổi như Việt Nam là
tính dễ thay đổi. Thị trường có thể tăng rất mạnh nhưng khi thị trường
xuống dốc thì tính thanh khoản cũng tệ hại, thị trường khô hạn nhanh
chóng. Một
lý do rất lớn của tình trạng này là tâm trạng háo hức và khát vọng làm
giàu nhanh chóng của những người tham gia thị trường, khiến cho đầu cơ
trở thành động lực chủ yếu dẫn dắt sự lên xuống của thị trường. Tình
trạng này trầm trọng hơn nếu Nhà nước vụng về, thiếu trách nhiệm trong
các biện pháp điều hành kinh tế, từ chính sách tiền tệ đến tài khoá. Đây
là những kinh nghiệm mà nền kinh tế đã trải qua trong hai năm qua, đặc
biệt là giai đoạn căng thẳng về lạm phát cũng như cân bằng cán cân
thanh toán trong năm ngoái. Thị trường địa ốc cũng không nằm ngoài quy
luật này. Cơn sốt đầu cơ đẩy giá địa ốc lên quá cao trong một thời gian
ngắn. Khi
thị trường lao dốc, không ít người mất mát vì tham gia vào cuộc chơi
tăng giá. Vào thời điểm này, theo đánh giá của các chuyên gia trên thị
trường địa ốc, các phân nhánh thị trường đều bắt đầu bình ổn, nhưng
chuyện tăng giá mạnh trở lại là rất khó xảy ra. “Hy
vọng rằng người ta đã nhận ra rằng thị trường không thể lúc nào cũng
tăng. Tôi hy vọng rằng thị trường không trở lại cái cách tăng giá trước
đây, vì như vậy hoàn toàn không ổn định”, ông Brett Allston, giám đốc
điều hành của Savills Việt Nam nhận xét. Theo
ông, cho dù việc chốt lời chứng khoán có thể là một yếu tố tích cực cho
thị trường địa ốc, việc tăng giá ào ạt là không thể có. Khác với những
năm trước, khi thị trường căn hộ còn thiếu nguồn cung, hiện nay ở cả
Tp.HCM và Hà Nội đều có nhiều dự án. Các
công ty phát triển địa ốc phải đầu tư khôn ngoan hơn và đã có một sự
phân cấp rõ rệt về chất lượng dự án. Người mua có nhiều sự lựa chọn để
không phải lao vào tranh giành mua bán như trước đây. Những
nhà đầu tư sừng sỏ nhất hiểu khá rõ tình hình thị trường, “luật chơi”
và điểm dừng của nó. Thông thường, những người bị bỏ lại trong cuộc
“tắm máu” thị trường là những người thiếu kinh nghiệm, những người
thường được gọi là “bầy cừu”. Khi “bầy cừu” bắt đầu đông hơn, thiết
nghĩ, chúng tôi phải nhắc lại những ký ức của thị trường cách đây không
lâu, và kéo mọi người về thực tại.Lan Anh (SGTT)